Zberki

Nieduży, parterowy dwór z końca XIX wieku, powiększony około 1910 roku o piętrowe, nakryte dachem mansardowym skrzydło. W bocznej elewacji półokrągły murowany ganek wejścia niosący balkon, a nad nim wystawka dachowa zwieńczona trójkątnie. Nowe skrzydło stało się zapewne główną częścią dworu. Zberki występują w dokumentach co najmniej od 1369 roku. Były gniazdem i co najmniej do 1619 roku własnością Zberkowskich. Pod koniec XVIII wieku należały do Dobrogoyskich, później do Gąsiorowskich. Przed 1881 przeszły w ręce nimieckie, do rodziny Schurów, i pozostawały ich własnością do drugiej wojny światowej. W 1881 roku należały do Ludwiga, w 1926 roku do Friedricha, a w 1939 roku do Margarethe Schur. W 1939 roku Zberki były własnością Niemki Margarethe Schur. Majątek w 1926 roku liczył 300 hektarów.

Historia Wyciążkowa

Wyciążkowo występuje w dokumentach co najmniej od końca XIV lub początku XV wieku, kiedy to jego właściciel Jakub z Wyciążkowa był uczestnikiem procesów sądowych. W 1580 roku mieli tu swoje działy: Łukasz Przybiński – 2 tany osiedlone, półtanek pusty, 2 komorników biednych i dwóch z bydłem; natomiast Rafał Leszczyński, kasztelan śremski – 2 zagrodników, 2 osadników i 15 owiec. W XVII i XVIII wieku własność Unrugów, a w wieku XIX kolejno: Antoniego Bończa-Skarżyńskiego, Adama Turno, Tymoteusza Gorzeńskiego, Józefa Cioromskiego i Witolda Łubieńskiego. Potem w rękach niemieckich, a od 1906 roku pruskiego Skarbu Państwa. W okresie międzywojennym własność polskiego Skarbu Państwa. W 1926 roku Wyciążkowo stanowiło własność Skarbu Państwa. Majątek liczył 527 hektarów i miał gorzelnię.

Wyciążkowo

Bardzo ciekawy, bo niezwykle późny przykład dworu czy też pałacu klasycystycznego z około połowy XIX wieku, posiadający te cechy klasycyzmu, które były tak powszechne w budownictwie rezydencjonalnym Wielkopolski od lat dziewięćdziesiątych XVIII wieku, a więc prosty plan, dwie kondygnacje, ryzalit na osi zwieńczony trójkątnym frontonem, wysoki dach czterospadowy. Prostota i surowość, a jednocześnie pewna okazałość bryły dają temu dworowi wiele dostojeństwa należnego siedzibie zamożnego szlachcica. Być może na kształt bryły wpłynęło wykorzystanie przy XIX-wiecznej budowie murów znacznie starszej stojącej tu poprzednio budowli, sięgającej pierwszej połowy XVIII wieku.

Wituchowo

Pałac z końca XVIII wieku, częściowo piętrowy, częściowo parterowy, radykalnie przebudowany w 1910 roku w stylu eklektycznym, ozdobiony szczytami, sterczynami i wieżyczkami. Obok efektowne „zamkowe” zabudowania gospodarcze oraz nowy budynek. Wituchowo występuje w dokumentach co najmniej od 1251 roku, kiedy to jako Vitankovo – wówczas własność templariuszy – płaciło dziesięciny biskupom poznańskim. W XVI wieku było własnością Bukowieckich, w XVIII wieku Mańkowskich, w tym, w 1793 roku, Jana Mańkowskiego. Później przeszło w ręce Niemców. W 1926 roku właścicielką Wituchowa była Joanna Scholz, a w 1939 Zofia z Karskich MycielskazGatowa. Majątek w 1926 roku liczył 764 hektary i miał gorzelnię.

Właściciele majątku

Po Bronisławie Dąbrowskim właścicielem majątku został Henryk Mańkowski (1872-1924), wnuk jego siostry Bogusławy Mańkowskiej, a syn Napoleona Ksawerego Mańkowskiego (1836-1888), posła do parlamentu Rzeszy, powstańca 1863 roku rannego pod Ignacewem. Henryk Mańkowski był jednym z najbardziej znanych numizmatyków i kolekcjonerów polskich. Jego zbiór numizmatyczny liczący dziesięć tysięcy monet był trzecim co do wielkości po zbiorach Hutten-Czapskich i Potockich. Kolekcjonował też inne polonica, między innymi pasy kontuszowe, a także pamiętniki z czasów napoleońskich. W roku 1917 zorganizował główne uroczystości krajowe z okazji setnej rocznicy śmierci generała Dąbrowskiego. W 1918 roku, za zgodą rządu pruskiego, bit własne monety do użytku w jego majątkach. Jego córka Maria była przełożoną polskiej prowincji sióstr Sacre Coeur. Następnym właścicielem Winnej Góry był Andrzej Mańkowski (1910-2001), syn Henryka. Synem Andrzeja jest mieszkający długie lata na emigracji, a od niedawna w Poznaniu Krzysztof Mańkowski, kolekcjoner poloniców i kawaler maltański. Za wielkie zasługi dla Kościoła Mańkowscy otrzymali od papieża Leona XIII tytuł hrabiowski. W roku 1939 właścicielem Winnej Góry był hr. Andrzej Mańkowski. Majątek w 1926 roku liczył wraz z folwarkami 2565 hektarów.